Instalacje wodociągowe z miedzi, a jakość wody

Planując budowę lub modernizację instalacji wodociągowych - inwestor, właściciel lub zarządca budynku musi podjąć decyzję, z jakiego materiału instalacje te będą wykonane – z miedz, stali ocynkowanej czy z tworzywa sztucznego? Najczęściej podstawowym kryterium wyboru materiału instalacyjnego jest jego cena, przy czym brany pod uwagę jest zazwyczaj tylko koszt zakupu rur, a nie całkowity koszt wykonania instalacji.

Tak ograniczone podejście do wyboru materiału instalacyjnego nie gwarantuje osiągnięcia dwóch podstawowych warunków, tj. zapewnienia bezawaryjnego działania instalacji w długim okresie czasu (co najmniej jedno pokolenie) oraz zapewnienia odpowiedniej jakości wody użytkowanej przez ludzi. Najważniejszym więc celem powinno być zapewnienie „czystości” wody. Zmiana składu chemicznego wody, w tym również  skażenie mikrobiologiczne wody, mogą być przyczyną zagrożenia zdrowia, a nawet życia ludzi.

Rodzaj zastosowanego materiału instalacyjnego ma decydujące znaczenie dla jakości wody w instalacjach. Od tego, z jakiego materiału wykonane są instalacje zależy charakter i intensywność zmian jakości wody. Tak więc, niezbędne informacje o mogących mieć miejsce zmianach jakości wody powinni posiadać wszyscy, którzy biorą udział w procesie inwestycyjnym: od inwestora, projektanta, wykonawcę, właściciela budynku czy zarządcę,  do najważniejszego w tym łańcuchu decyzyjnym- użytkownika wody.
 

Wiedza o istniejących zagrożeniach i odpowiedzialności za jakość wody nie jest dostatecznie upowszechniona, a często się zdarza, że fachową wiedzę zastępują obiegowe opinie, które nie zawsze są prawdziwe. Dlatego też, aby poszerzyć wiedzę na temat jakości wody z instalacji wodociągowych, staraniem Polskiego Centrum Promocji Miedzi, ukazała książka autorstwa dr Bożenny Toczyłowskiej pt. „Wpływ instalacji wodociągowych z miedzi na jakość wody”. Książka ta kierowana jest do inwestorów i właścicieli budynków, którzy planują budowę lub wymianę instalacji wodociągowych i muszą podjąć trudną decyzję, jaki wybrać najlepszy materiał instalacyjny, aby uniknąć zbędnych kosztów. W niniejszym artykule przytoczę niektóre fragmenty rozdziału książki poświęcone temu zagadnieniu.

Co powinniśmy wiedzieć, zanim wybierzemy materiał instalacyjny?

W instalacjach wodociągowych na powierzchni styku między materiałem instalacyjnym i wodą zachodzą procesy, które mogą być przyczyną wtórnego zanieczyszczenia wody pobieranej z punktów czerpalnych. Procesy wtórnego zanieczyszczenia wody w instalacjach zachodzą we wszystkich instalacjach, bez względu na rodzaj zastosowanego materiału. Jednak charakter zmian i ich intensywność zależą przede wszystkim od rodzaju zastosowanego materiału oraz od tego, jak zaprojektowana jest instalacja, od warunków wykonania i użytkowania, stanu technicznego przewodów i urządzeń. Pogorszenie jakości wody może objawiać się zmianą wskaźników: fizycznych (zwiększenie barwy, mętności),  organoleptycznych (pogorszenie smaku, pojawienie się posmaku czy zapachu), a także parametrów chemicznych czy mikrobiologicznych (np. namnożenie się bakterii z rodzaju Legionella). I co jest bardzo ważne – procesy zachodzące w instalacjach wodociągowych, które mogą być groźne dla ludzi, wcale nie muszą powodować widocznej zmiany barwy czy mętności wody. Substancjami, które wywierają negatywny wpływ na zdrowie ludzi są metale ciężkie i monomery oraz mikroorganizmy chorobotwórcze i pasożyty. Wybierając miedź na instalacje – wybierasz zdrową i bezpieczną instalację.

Wiadomo, że woda z instalacji wodociągowych, mimo że została poddana dezynfekcji oraz spełnia pod względem bakteriologicznym wymagania dotyczące jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, to jednak może stanowić zagrożenie dla ludzi. Najbardziej spektakularnym tego przykładem jest namnażanie się w instalacjach wody ciepłej bakterii z rodzaju Legionella. Bakterie te występują powszechnie w środowisku naturalnym. Wywołują chorobę zwaną legionelozą, objawiającą się zapaleniem płuc lub chorobami grypopodobnymi. Zachorowanie nastąpi wtedy, gdy do układu oddechowego człowieka przedostanie się aerozol wodny skażony bakteriami Legionella. Z zagrożeniem legionelozą należy liczyć się powszechnie.  Namnażaniu się bakterii w instalacjach sprzyja temperatura w zakresie 35-46 0C, długi czas stagnacji wody, jakość wody zasilającej, wiek i warunki eksploatacji instalacji, stężenie i rodzaj stosowanych środków dezynfekcyjnych, rodzaj zastosowanego materiału instalacyjnego. Uważa się, że bardzo istotne znaczenie dla namnażania się bakterii Legionella ma właśnie rodzaj zastosowanego materiału instalacyjnego.

W literaturze znaleźć można doniesienia o namnażaniu się bakterii zwłaszcza na tworzywach sztucznych w wyniku przenikania z wyrobów do wody substancji stanowiących pożywkę dla bakterii. Czynnikiem skutecznie hamującym rozwój tych bakterii są jony miedzi. Jony miedzi działają biostatycznie również wtedy, gdy pochodzą z materiału instalacyjnego. Biostatyczne działanie miedzi jest dobrze znane i wykorzystywane do dezynfekowania wody. Np. sole miedzi są dodawane do wody basenowej w celu zwalczania glonów oraz są stosowane do ochrony instalacji chłodniczych przed obrostami biologicznymi. Tak więc wybierając miedź na instalacje wodociągowe można zmniejszyć zagrożenie skażeniem mikrobiologicznym instalacji i wody. Takiej gwarancji związanej z własnościami zdrowotnymi wody nie zapewniają  instalacje ze stali ocynkowanej lub z tworzyw sztucznych.

Z tworzyw sztucznych, w instalacjach wodociągowych wykonywane są rury, zbiorniki, powłoki wewnętrzne zbiorników i rur, uszczelki i materiały uszczelniające. Ulegają one starzeniu, któremu sprzyja działanie różnego rodzaju energii (cieplnej, mechanicznej, świetlnej), w wyniku czego do wody mogą przeniknąć pewne substancje, a przede wszystkim takie, które stosowane są jako domieszki lub uplastyczniacze, a także uwalniające się monomery. Pośrednim skutkiem przenikania z tworzy sztucznych rozpuszczalników lub niezwiązanych składników organicznych jest namnażanie się bakterii na tych materiałach i powstawanie biofilmu. Warunki korzystne dla tworzenia biofilmu powstają zwłaszcza w wodzie zawierającej substancje organiczne ulegające biodegradacji oraz produkty korozji nanoszone z sieci wodociągowej, a także piasek i inne zanieczyszczenia tworzące osady. Źródłem pogorszenia się jakości wody w instalacjach wodociągowych z tworzyw sztucznych może być również zastosowanie niewłaściwej farby do pomalowania powierzchni zewnętrznych przewodów.

W instalacjach ze stali ocynkowanej, w wyniku korozji powierzchni wewnętrznych przewodów woda może być zanieczyszczona związkami cynku, a w silnie skorodowanych instalacjach również związkami żelaza. Dla własności zdrowotnych wody największe znaczenie ma długie zaleganie wody w instalacjach ciepłej wody. W takich warunkach woda narażona jest nie tylko na zanieczyszczenie produktami korozji, ale również azotynami. Produkty korozji odkładają się na powierzchniach wewnętrznych przewodów o najmniejszej średnicy (przewody cyrkulacyjne) lub w miejscach, gdzie są warunki sprzyjające gromadzeniu się osadów (przewody poziome, zasobniki ciepła). W warstwach osadów gromadzących się na powierzchniach wewnętrznych przewodów ze stali ocynkowanej panują szczególnie dobre warunki do namnażania się bakterii Legionella.

Reasumując, woda w każdej instalacji wodociągowej narażona jest na wtórne zanieczyszczenie, niezależnie od tego, z jakiego materiału jest wykonana. Natomiast materiał instalacyjny ma wpływ na charakter zmian jakości wody wodociągowej oraz intensywność tych zmian.

Najbardziej widoczne dla użytkowników jest pogarszanie się jakości wody w instalacjach ze stali ocynkowanej. Mała też jest skuteczność dezynfekcji skorodowanych instalacji ze stali ocynkowanej.

W instalacjach z tworzyw sztucznych, w miarę upływu czasu na powierzchniach wewnętrznych przewodów powstać może biofilm, w którym panują korzystne warunki do namnażania się mikroorganizmów chorobotwórczych. Proces starzenia się tworzyw sztucznych może być przyspieszony, jeśli będzie stosowana dezynfekcja termiczna.

W instalacjach  z miedzi, obecność jonów miedzi (o dopuszczalnej zawartości do 2mg/l) jest korzystna z uwagi na hamowanie rozwoju bakterii chorobotwórczych, w tym bakterii z rodzaju Legionella. Istotną zaletą instalacji wodociągowych z miedzi jest możliwość przeprowadzania dezynfekcji termicznej, w celu zwalczania  bakterii Legionella, bez żadnych negatywnych skutków dla trwałości instalacji.

Ta bardzo wysoka ocena dla instalacji miedzianych związana jest z prawidłowym zaprojektowaniem, wykonaniem, uruchomieniem i właściwym użytkowaniem instalacji. Również sam materiał instalacyjny musi być wykonany z odpowiedniej jakości materiału i musi posiadać dopuszczenie do stosowania w budownictwie.

Wysoką jakość miedzianych rur instalacyjnych, produkowanych zgodnie z polską i europejską normą PN-EN 1057, oferuje wrocławska firma HUTMEN S.A Produkowane przez HUTMEN S.A. miedziane rury instalacyjne posiadają:

• certyfikat zgodności z normą PN-EN 1057,

• certyfikat bezpieczeństwa,

• atest higieniczny,

• znak budowlany,

• certyfikat GOST-R nadany przez rosyjski organ jakościowy,

• certyfikaty DVGW i RAL nadane przez niemieckie stowarzyszenia jakościowe,

• certyfikat czeski,

• słowacki,

• certyfikat sanitarno-epidemiologiczny rosyjskiego oraz ukraińskiego Sanepidu.

Decydując się na instalację z miedzi – wybierasz zdrowie, bezpieczeństwo, trwałość, estetykę, wygodę w użytkowaniu, niskie koszty eksploatacji.

Kto więc odpowiada za zapobieganie wtórnemu zanieczyszczeniu wody? Zanim woda wodociągowa zostanie wykorzystana przez odbiorcę, musi zostać przetransportowana od stacji uzdatniania do indywidualnego punktu poboru. Na drodze tej, w sieciach lub instalacjach wodociągowych, a nawet w samym punkcie poboru, woda może ulec wtórnemu zanieczyszczeniu. Przepisy prawa określają, kto i w jakim zakresie odpowiada za utrzymanie jakości wody wodociągowej. Zasadniczy podział odpowiedzialności za jakość wody określa ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. – Dz. U. Nr 72, poz. 747). W ustawie tej (art. 5.1.) stwierdzono, że wymagania jakościowe odnoszą się do wody spożywanej przez ludzi, a więc pobieranej w indywidualnych punktach poboru.

Należy więc pamiętać, że woda jest towarem, za który odbiorca płaci i ma prawo oczekiwać, że będzie on dobrej jakości. Co więcej, prawo chroni konsumenta, zarówno wtedy, gdy zagrożone jest zdrowie, jak również wtedy, gdy towar (woda) nie spełnia deklarowanych własności użytkowych. 

Reklama____________________________________________________________________________